Uzmanlık № 01
Çoğu eğitim kurumunda bir eğitim modeli vardır — ama yazılı değildir. Kurucunun kafasında, birkaç kıdemli öğretmenin alışkanlığında ve yıllar içinde oturmuş teamüllerde durur. O kişiler değiştiğinde model de değişir. Eğitim sistemi tasarımı, bu örtük modeli yazılı, ölçülebilir ve devredilebilir bir yapıya çevirme işidir.
Kapsam
Bir kurum genelde bunların hepsine birden ihtiyaç duymaz. İlk görüşmenin işi, hangisinin gerçekten gerekli olduğunu belirlemektir.
Kurumun neye inandığının, bunu sınıfta nasıl uyguladığının ve sonucu nasıl anladığının tek bir yapıda tarif edilmesi. Model; öğrenci, öğretmen ve veliyi aynı çerçevede buluşturmadığı sürece eksiktir — üçü farklı beklentiyle çalışıyorsa kurum sürekli beklenti yönetiyor, eğitim yönetmiyordur.
Çıktısı bir slogan ya da vizyon cümlesi değil; hangi kararın hangi ilkeye dayandığını gösteren, yeni gelen bir öğretmenin okuyup uygulayabileceği bir metindir.
Modelin ders düzeyine inmesi: bir kazanımın hangi sırayla, hangi etkinlikle ve hangi ödevle işleneceği. Kurumların çoğu bu katmanı tamamen öğretmenin bireysel tercihine bırakır; sonuç, aynı okulda aynı dersin şubeden şubeye tamamen farklı işlenmesidir.
Amaç öğretmeni tek tipleştirmek değil — ortak bir zemin kurup üzerine öğretmenin kendi katkısını koyabileceği alanı açıkça tanımlamaktır.
Tasarımdan önce gelen adım. Kurumun kendi anlattığı işleyişle gerçekte olan işleyiş arasındaki farkın çıkarılması: kararlar nerede alınıyor, veri nereye gidiyor, hangi süreç kimde tıkanıyor, hangi iş iki kez yapılıyor.
Bu adım atlanırsa tasarım, var olmayan bir kurum için yapılır. Sahaya inmeyen model kâğıt üstünde kalır.
Modelin gündelik işleyişe bağlanması: zümre toplantısı nasıl yapılır, deneme sonucu kaç gün içinde kime ulaşır, veli görüşmesinin çıktısı nereye yazılır, yeni öğretmen ilk ayında neyi öğrenir. Eğitim modelinin gerçek hâli bu ayrıntılarda yaşar.
Süreç, sahibi ve tekrarlanma sıklığı belli olmadıkça süreç değildir; yalnızca iyi niyettir.
Sistemin kendini düzeltme mekanizmasının kurulması. Bir eğitim sistemi kurulduğu gün en iyi hâlinde değildir; iyi olan, hatasını hızlı gören ve düzelten sistemdir. Bunun için düzenli bir gözden geçirme ritmi, ölçüm noktaları ve değişiklik kararının kimde olduğunun tanımlanması gerekir.
Bu mekanizmanın ölçüm ayağı ayrı bir alandır: ölçme ve değerlendirme.
Kanıt
Öğrenci, öğretmen ve veliyi aynı gelişim modeli içinde buluşturan bütüncül bir eğitim sistemi geliştirildi. 2015'ten itibaren Sarıyer Akademi bünyesinde, ticari eğitim faaliyetleri bırakılarak sosyal etki odaklı bu model kurumsal ölçekte uygulandı.
Geliştirilen modeller yalnızca görev yapılan kurumun sınırlarında kalmadı; belediyeler, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarıyla paylaşılabilir yapılara dönüştürüldü. Bir modelin kurum dışına aktarılabilmesi, o modelin gerçekten yazılı ve devredilebilir olduğunun tek gerçek testidir.
Merak edilenler
Sıkça sorulan sorular
Eğitim sistemi tasarımı, bir eğitim kurumunun örtük biçimde uyguladığı eğitim modelini yazılı, ölçülebilir ve devredilebilir bir yapıya çevirme işidir. Kapsamı beş başlıktan oluşur: eğitim modeli tasarımı, öğretim tasarımı, kurumsal analiz, süreç geliştirme ve sürekli iyileştirme model tasarımı. Amaç, kurumun işleyişinin belirli kişilere bağımlı olmaktan çıkıp tanımlı bir sisteme dayanmasıdır.
Müfredat ne öğretileceğini söyler; eğitim sistemi ise bunun nasıl öğretileceğini, sonucun nasıl ölçüleceğini ve ölçme sonucuna göre neyin değişeceğini tanımlar. Müfredatı olan ama sistemi olmayan kurumlarda aynı dersin şubeden şubeye tamamen farklı işlendiği, ölçme sonuçlarının rapor edilip dosyalandığı ve kıdemli öğretmen ayrıldığında işleyişin bozulduğu görülür.
Kurumsal analizle başlar. Kurumun kendi anlattığı işleyişle gerçekte olan işleyiş arasındaki fark çıkarılmadan yapılan tasarım, var olmayan bir kurum için yapılmış olur. Analiz; kararların nerede alındığını, verinin nereye gittiğini, hangi sürecin kimde tıkandığını ve hangi işin iki kez yapıldığını ortaya koyar.
Millî Eğitim Bakanlığı, Pertevniyal Lisesi ve Pertevniyal Eğitim Vakfı, Sarıyer Akademi, Sarıyer Kaymakamlığı ve Sarıyer İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü, Koç Üniversitesi ve Koç Üniversitesi Sosyal Etki Forumu (KUSİF), ADLER, ÖRAV ile Türkiye Akademi. Çalışmalar okul, vakıf eğitim kurumu, özel eğitim kuruluşu ve yerel yönetim bağlamlarının tamamını kapsıyor.
Devamı