Uzmanlık № 05
Eğitim vizyonu, karşılığı olan bir organizasyon ve karar yapısına bağlanmadığı sürece duvarda asılı bir cümledir. Bu alan, kurumun ne yapmak istediğiyle günlük olarak ne yaptığı arasındaki farkı kapatmakla ilgilenir: kararlar kimde, bilgi nereden akıyor, değişiklik nasıl karar alınıp nasıl yürürlüğe giriyor.
Kapsam
Bu başlıkların ortak sorusu tek: kurumun eğitim iddiası, kurumun yapısında karşılığını buluyor mu?
Akademik işleyişin kime bağlı olduğunun, hangi kararın hangi düzeyde alındığının ve öğretmenin hangi konuda kime gittiğinin tanımlanması. Akademik yönetimi idari yönetimin içinde eriten kurumlarda eğitim kararları çoğu zaman operasyonel kısıtlarla alınır.
Ayrı bir akademik hat kurmanın amacı hiyerarşi çoğaltmak değil; eğitimsel kararın eğitimsel gerekçeyle savunulabildiği bir yer açmaktır.
Kurumun önümüzdeki dönemde neye yatırım yapıp neye yapmayacağının kararı. Strateji, yapılacaklar listesi değildir; asıl gücü yapılmayacakların yazılı olmasından gelir. Her yıl yeni bir program eklenen ama hiçbiri kaldırılmayan kurumlarda öğretmen kapasitesi sessizce tükenir.
Kurumun neye inandığının, tanıtım diline değil karar diline çevrilmesi. Bir vizyon cümlesinin gerçek testi şudur: bu cümle bir toplantıda iki seçenek arasında karar verirken kullanılabiliyor mu? Kullanılamıyorsa vizyon değil, slogandır.
Rollerin, sorumlulukların ve raporlama hatlarının eğitim modeliyle uyumlu biçimde kurulması. Yeni bir kurum kuruluyorsa sıfırdan; var olan bir kurumda ise çoğu zaman yeniden. Yıllar içinde büyüyen kurumlarda organizasyon şeması genellikle geçmiş ihtiyaçların birikmiş hâlidir.
Pertevniyal Eğitim Vakfı dershanesinin kuruluşunda üstlenilen sorumluluk, bu işin sıfırdan yapıldığı ilk deneyimdi.
Yapı kurulduktan sonra kurumun kapasitesinin büyütülmesi: ekiplerin birlikte çalışma biçimi, bilgi akışı, toplantı düzeni ve karar hızı. Kurumların çoğu şema değiştirerek çözmeye çalıştığı sorunları aslında bu katmanda yaşar.
Yeni bir sistemin kuruma girerken karşılaşacağı direncin önceden hesaba katılması. Eğitim kurumlarında direnç genellikle tembellikten değil deneyimden doğar: öğretmen daha önce başlayıp yarım kalan üç girişim görmüştür ve dördüncüsüne temkinli yaklaşır.
Bunun tek panzehiri, ilk değişikliğin küçük, görünür ve tamamlanmış olmasıdır. Bitirilen küçük iş, duyurulan büyük vaatten daha ikna edicidir.
Kurumun dışındaki tarafların — veli, üniversite, belediye, kamu kurumu, sivil toplum kuruluşu — süreçte nerede durduğunun tanımlanması. Üniversiteler, belediyeler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarıyla yürütülen stratejik eğitim iş birliklerinin tamamı bu başlığın altındadır.
Veli de bir paydaştır: gelişimin doğal paydaşı. Bilgilendirilen değil, sürecin içinde yeri tanımlı olan taraf.
Geliştirilen modelin kurum sınırlarının dışına taşınması. Eğitimde fırsat eşitliği yaklaşımını akademik başarıyla birleştirerek sosyal fayda üreten projelerin geliştirilmesine öncülük edildi; yerel ölçekte geliştirilen başarılı uygulamaların daha geniş kitlelere ulaşması hedeflendi.
Bir modelin kurum dışına aktarılabilmesi aynı zamanda o modelin gerçekten yazılı ve devredilebilir olduğunun testidir.
Kanıt
Pertevniyal Eğitim Vakfı dershanesinin kuruluşunda aktif sorumluluk üstlenildi (1991–1996). 1994–2015 arasında yaklaşık 15–20 öğretmenden oluşan akademik bir ekip yönetildi ve yüzlerce öğrencinin sınav hazırlık süreçleri koordine edildi.
2015'te ticari eğitim faaliyetleri bırakılarak sosyal etki odaklı bir eğitim modeline geçildi ve bu vizyon Sarıyer Akademi bünyesinde kurumsal ölçekte uygulandı.
Üniversiteler, belediyeler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarıyla stratejik eğitim iş birlikleri yürütüldü: Koç Üniversitesi Sosyal Etki Forumu (KUSİF), Sarıyer Kaymakamlığı, Sarıyer İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü, ADLER, ÖRAV ve Türkiye Akademi.
Merak edilenler
Sıkça sorulan sorular
Kurumun eğitim iddiasıyla günlük işleyişi arasındaki farkı kapatır. Kapsamı sekiz başlıktır: akademik yönetim, eğitim stratejisi, eğitim vizyonu geliştirme, kurumsal yapılanma, organizasyon geliştirme, değişim yönetimi, paydaş yönetimi ve sosyal etki. Temel soru her zaman aynıdır: kararlar kimde, bilgi nereden akıyor ve değişiklik nasıl yürürlüğe giriyor?
Bir vizyon cümlesinin gerçek testi şudur: bu cümle bir toplantıda iki seçenek arasında karar verirken kullanılabiliyor mu? Kullanılamıyorsa o bir vizyon değil, tanıtım sloganıdır. Vizyon geliştirme işi, kurumun neye inandığını tanıtım dilinden karar diline çevirmektir.
Eğitim kurumlarında direnç genellikle tembellikten değil deneyimden doğar: öğretmen daha önce başlayıp yarım kalan girişimler görmüştür ve yenisine temkinli yaklaşır. Bunun panzehiri daha güçlü bir duyuru değil, ilk değişikliğin küçük, görünür ve tamamlanmış olmasıdır. Bitirilen küçük iş, duyurulan büyük vaatten daha ikna edicidir.
Hayır. Yeni kurulan bir kurumda iş sıfırdan yapılır; yıllar içinde büyümüş bir kurumda ise genellikle yeniden yapılması gerekir, çünkü organizasyon şeması çoğu zaman geçmiş ihtiyaçların birikmiş hâlidir. Roller, sorumluluklar ve raporlama hatları kurumun bugünkü eğitim modeliyle uyumlu değilse yapı, modeli taşımak yerine engeller.
Devamı